Przecież waszym codziennym zadaniem jest świadczyć o Chrystusie Zmartwychwstałym wśród waszych rówieśników, którzy mają potrzebę prawdziwego sensu życia i przekonania, że dzięki miłości Chrystusa Zbawiciela otwiera się przed nimi przyszłość pełna nadziei.
Przemówienie Ojca Świętego Jana Pawła II do Przewodniczek
i Skautów Europy. 3 sierpnia 1994. Bazylika św. Piotra. Rzym. Włochy
Dawno temu jechałam metrem w Warszawie. W ręce trzymałam różaniec. Przede mną było około dwadzieścia minut jazdy, więc pomyślałam, że to dobry moment, aby się pomodlić i choć na chwilę wyciszyć przed rozpoczęciem pracy. Gdy tylko wyciągnęłam różaniec, kątem oka zauważyłam młodego chłopaka siedzącego obok mnie. Spojrzał na mój różaniec, uśmiechnął się i po chwili powiedział: „Możemy pomodlić się razem”. Byłam zaskoczona, ale było to bardzo dobre zaskoczenie. Powiedziałam swoją intencję, a on podzielił się swoją. Modlił się o dobre przygotowanie swojej drużyny do obozu. W jego głosie było słychać troskę i odpowiedzialność za innych. Odmówiliśmy razem jedną dziesiątkę różańca. Modlitwa była prosta. Po chwili okazało się, że chłopak musi już wysiadać. Kiedy wstawał, zapytałam jeszcze, w jakiej jest organizacji. Odpowiedział z dumą i szerokim uśmiechem: „Skauci Europy”. Nie wiem kim był i pewnie nigdy więcej go nie spotkałam. Ale kiedy przyszło mi pisać o duchowości Skautów Europy, to właśnie najpierw pomyślałam o nim i o tej krótkiej modlitwie w metrze. W jego postawie zobaczyłam kilka bardzo charakterystycznych cech. Po pierwsze miał odwagę przyznania się do tego, że ma różaniec i że się modli. W miejscu publicznym, pośród obcych ludzi, nie próbował tego ukrywać. Różaniec i modlitwa wydawała się być czymś naturalnym a zarazem działaniem przemyślanym i intencjonalnym. Po drugie miał odwagę, by zaprosić do wspólnej modlitwy osobę zupełnie nieznajomą. Nie było w tym sztuczności. Była prostota i szczerość. Mógł narazić się na kpinę, odrzucenie albo wzrok niezrozumienia.
To trudne a jednak odważył się. Po trzecie dało się zauważyć u niego dumę z tego, kim jest. Kiedy mówił o Skautach Europy, było widać, że ta organizacja i jego harcerze są dla niego ważni. Może właśnie z tej dumy wypływała ta odwaga. Po czwarte odczułam u niego ogromną troskę o swoją drużynę. Modlił się nie za siebie, ale za innych, za ludzi powierzonych jego odpowiedzialności. I wreszcie po piąte sposób w jaki się modlił oddawał delikatność modlitwy różańcowej. W całym tym spotkaniu było dużo pokoju, prostoty i dobra. To nie było coś sztucznego na pokaz, nie było w tym chęci narzucenia czegoś.
Wszystkie powyższe punkty mogą w jakiś sposób określić duchowość Skautów Europy. Jako teolog mogłabym rozpisywać się na temat źródeł tej duchowości, patronów, pism itd.
Ale w tym tekście chciałabym jednak ukazać duchowość skautów jako źródło tego czym Skaut żyje w swej codzienności i kim jest.
Przyjrzyjmy się więc konkretom. Dyrektorium Religijnego Skautów Europy, które jest generalnym dokumentem wyznaczającym zasady i podstawy formacji duchowej w organizacji. W dokumencie znajdujemy następujące punkty:
- Skaut jest człowiekiem wierzącym.
Ruch skautowy od początku był pomyślany jako droga wychowania całego człowieka. Nie chodzi w nim jedynie o przygodę, zdobywanie umiejętności czy pokonywanie własnych słabości, ale także o rozwój duchowy i kształtowanie charakteru. Wiara nie jest tu dodatkiem, lecz ważnym fundamentem, ponieważ pomaga młodemu człowiekowi odkrywać Boga w codziennym życiu i uczy patrzenia na świat w świetle Ewangelii. Cała metoda wychowawcza opiera się na służbie, życiu w zastępie, modlitwie, kontakcie z naturą oraz pracy nad sobą. Dzięki temu młodzi uczą się odpowiedzialności, braterstwa, wytrwałości i troski o drugiego człowieka. Wspólne przeżywanie codzienności pomaga budować relacje oparte na zaufaniu, szacunku i wzajemnej pomocy.
- FSE wyznaje wiarę chrześcijańską
Federacja Skautingu Europejskiego opiera swoją działalność na wierze chrześcijańskiej. To właśnie Ewangelia stanowi punkt odniesienia dla podejmowanych działań, wychowania młodych oraz budowania wspólnoty. Chrześcijaństwo przez wieki kształtowało kulturę i tożsamość Europy, nadając jej wspólnego ducha opartego na wartościach takich jak braterstwo, solidarność i szacunek dla człowieka. Przyszłość Europy może być budowana przez ludzi, którzy żyją wiarą na co dzień i potrafią kierować się wartościami Ewangelii w swoich decyzjach, relacjach i służbie drugiemu człowiekowi. Ważne jest nie tylko pielęgnowanie tradycji, ale przede wszystkim świadectwo życia, które pokazuje obecność Boga w codzienności.
- FSE daję pierwszeństwo powołaniu każdego chrześcijanina do świętości
Federacja Skautingu Europejskiego przypomina, że każdy chrześcijanin jest powołany do świętości. Dlatego skauci starają się żyć swoim Przyrzeczeniem, Prawem Skautowym i zasadami w duchu Ewangelii oraz wartości płynących z Kazania na Górze. Wiara ma przenikać codzienne życie, relacje z innymi, służbę i podejmowane obowiązki. Celem FSE jest pomaganie młodym ludziom w łączeniu życia codziennego z wiarą oraz wspieranie ich w dojrzewaniu duchowym. Temu służy cała metoda wychowawcza, formacja szefów, obozy, spotkania oraz różne działania prowadzone na poziomie lokalnym, krajowym i międzynarodowym. Wszystkie te doświadczenia pomagają wzrastać w odpowiedzialności, służbie i chrześcijańskim stylu życia. Ważnym elementem pedagogiki FSE jest wychowanie chłopców i dziewcząt w osobnych jednostkach, z uwzględnieniem ich naturalnych różnic i sposobu rozwoju. Jednocześnie obie gałęzie wzajemnie się ubogacają i razem tworzą wspólnotę opartą na szacunku, współpracy i braterstwie. Zgodnie z Prawem Harcerskim skauci są przyjaciółmi wszystkich oraz braćmi i siostrami dla innych skautów. Dlatego FSE chce budować ducha jedności i współpracować z całym ruchem skautowym, aby wspólnie tworzyć świat bardziej braterski, odpowiedzialny i oparty na chrześcijańskich wartościach.
- Chrześcijanin należy do widzialnego Kościoła Chrystusa
Wiara nie może być traktowana jako coś oddzielonego od codziennego życia, nauki czy podejmowanych działań. Powinna przenikać całość wychowania i nadawać sens temu, czego młodzi uczą się oraz doświadczają. Dlatego w metodzie inspirowanej myślą Baden Powella życie duchowe jest naturalnie związane z codziennością, służbą, relacjami i aktywnością skautową. Pełny rozwój młodego człowieka wymaga spójności między wychowaniem, życiem wspólnoty i wiarą. Ważne jest więc, aby szefowie i wychowawcy dzielili z młodymi tę samą drogę duchową, wspólnie uczestniczyli w życiu Kościoła oraz dawali świadectwo wiary swoim przykładem. Federacja Skautingu Europejskiego podkreśla również znaczenie obecności duszpasterzy, którzy wspierają rozwój duchowy młodych i pomagają im odkrywać Boga w codziennym życiu. Jednocześnie młodzi nie są jedynie odbiorcami wychowania i troski Kościoła. Są zaproszeni do aktywnego działania, podejmowania odpowiedzialności i zaangażowania w życie wspólnoty. Poprzez służbę, świadectwo i codzienne wybory mogą stawać się ludźmi, którzy niosą Ewangelię innym oraz mają realny wpływ na świat wokół siebie.
- Jedność Kościoła Chrystusowego
W krajach, w których współistnieją różne wyznania chrześcijańskie, młodzi mogą należeć do wspólnot odpowiadających ich tradycji i wierze. Ważne jest, aby wychowanie duchowe odbywało się w jedności z Kościołem, do którego należą oraz aby mogli wzrastać w atmosferze zgodnej z własnym życiem religijnym. W sytuacjach, gdy w pobliżu nie ma odpowiedniej jednostki, możliwe jest uczestnictwo w grupie innego wyznania, zawsze za zgodą rodziców i z poszanowaniem tożsamości religijnej młodego człowieka. Federacja Skautingu Europejskiego podkreśla znaczenie odpowiedzialnej formacji religijnej, dlatego dużą rolę odgrywają zarówno szefowie, jak i duszpasterze. Wspólnie troszczą się oni o to, aby młodzi mogli rozwijać swoją wiarę w sposób dojrzały i autentyczny. Każdy Kościół powinien mieć możliwość prowadzenia własnej formacji duchowej oraz towarzyszenia swoim członkom zgodnie z własną tradycją i nauczaniem. W okresie dzieciństwa i młodości szczególnie ważne jest budowanie mocnych fundamentów wiary i więzi z własnym Kościołem. Jednocześnie starsi skauci są zachęcani do spotkań oraz dialogu międzywyznaniowego, który pomaga budować wzajemny szacunek, zrozumienie i braterstwo. Dzięki temu młodzi uczą się otwartości na innych chrześcijan, pozostając wiernymi własnej tożsamości. Podczas obozów, zlotów i wspólnych wydarzeń duże znaczenie ma obecność duszpasterzy oraz troska o życie religijne uczestników. Wspólna codzienność, modlitwa, rozmowy i służba pomagają budować atmosferę jedności i odpowiedzialności za siebie nawzajem. Federacja chce tworzyć przestrzeń, w której młodzi mogą wzrastać duchowo, rozwijać swoją wiarę oraz uczyć się budowania relacji opartych na szacunku, pokoju i chrześcijańskich wartościach.
Skoro już zapoznaliśmy się z generalnymi wytycznymi religijnymi, spróbujmy teraz spojrzeć na duchowość skautów poprzez codzienne życie. Formacja duchowa w Skautingu ma głównie dwa cele: jest zintegrowana z życiem codziennym i bezpośrednio z nim realizowana oraz dostosowana do psychiki młodych ludzi uwzględniając każdą grupę wiekową. Idąc dalej tropem wyznaczonym przez Patrice de Cambourg w książce Skauting. A komu to potrzebne? można wyłonić 6 środków, poprzez które prowadzona jest formacja religijna w skautingu chrześcijańskim:
- Obserwacja przyrody
- Ewangelia i życiorysy świętych i Prawo Skautowe
- Przyrzeczenie
- Modlitwa i sakramenty
- Duchowe tematy przewodnie
- Rozwój indywidualny i osobista praca formacyjna
Ad 1. Obserwacja przyrody.
Skauting chrześcijański proponuje formację religijną już od najmłodszych lat, zapraszając w swoje szeregi dzieci mające zaledwie 9–10 lat. Od pierwszych chwil mały „Wilczek” poznaje Boga przede wszystkim poprzez uważną obserwację świata, który go otacza. Podczas zabaw i aktywności na zbiórkach dzieci uczą się dostrzegać to, co dzieje się wokół nich, rozpoznają rośliny i zwierzęta, odkrywają tajemnice przyrody niewidoczne na pierwszy rzut oka. Przyroda staje się naturalnym środowiskiem większości działań skautowych. Zachęca się, aby zbiórki odbywały się na świeżym powietrzu, ponieważ właśnie tam najpełniej rozwija się w dziecku postawa ciekawości świata, zdolność zadawania pytań i zachwytu nad rzeczywistością. Poszukiwanie śladów zwierząt, obserwacja lasu czy odkrywanie rzadkich roślin rodzą w młodym człowieku pytania o początek świata, sens stworzenia i miejsce człowieka w całym dziele natury. Dziecko zaczyna dostrzegać również siebie jako część stworzenia. W ten naturalny sposób kształtuje się w nim świadomość, że zostało stworzone przez Boga, który nadaje sens całemu światu, a każdemu człowiekowi daje godność swojego dziecka. W kolejnych etapach życia młody człowiek coraz pełniej odkrywa niepowtarzalne piękno stworzenia i uczy się przeżywać je jako przestrzeń spotkania z Bogiem. To właśnie podczas mojego pierwszego biwaku, jeszcze jako młoda nastolatka, po raz pierwszy zachwyciłam się zachodem słońca nad jeziorem. Pamiętam, że ze łzami w oczach zrodziło się we mnie ogromne pragnienie wdzięczności: wobec drużynowej, która pozwoliła mi przeżyć ten moment, wobec rodziców, dzięki których miłości mogę żyć, a przede wszystkim wobec Boga za piękno Jego stworzenia. Z czasem, już jako starsza przewodniczka, doświadczenia spędzania czasu na łonie natury nauczyły mnie czegoś jeszcze bardziej wartościowego, umiejętności zatrzymania się. Cisza lasu, nocne czuwania przy ognisku czy wędrówki po górach stawały się przestrzenią refleksji, medytacji i modlitwy wdzięczności. Myśląc o życiu i aktywnościach harcerskich niewątpliwie przychodzi nam przed oczy obraz harcerzy i harcerek skupionych wokół ogniska. Tak, ogień ma znaczenie w kształtowaniu się duchowości skautowej. „Ogień nie mówi dosyć”, rozpala, daje ciepło, skupia w około siebie ludzi, daje światło…Jest w nim wiele symboliki. Często w rozważaniach duchowych harcerze i harcerki odnoszą się właśnie do ognia. Jest on symbolem tego jak powinna być nasza wiara i do czego w naszej formacji dążymy. Przyroda przestała być jedynie tłem aktywności, a stała się miejscem spotkania z Bogiem, który objawia się w harmonii stworzenia i przemawia do człowieka w ciszy serca.
Ad 2. Ewangelia i życiorysy świętych i Prawo Skautowe
Jako chrześcijanie jesteśmy ludźmi Słowa i tego Słowa musimy uczyć naszych podopiecznych. W Skautingu od najmłodszych lat uczymy się korzystać ze Słowa Bożego, poznawać Ewangelie, żyć Nią w swoje codzienności. Pismo Święte to nie tylko ważna księga dla naszej historii i tradycji. To znak, w którym poznajemy samego Boga. Jako mały wilczek dziecko poznaje na zbiórkach historie Biblijne, uczy się je interpretować, czerpać z nich naukę. Jako harcerz/harcerka w późniejszych nastoletnich latach Słowo staje się drogowskazem. Razem z Zastępem podczas apelu ewangelicznego rozeznaje swoją drogę w świetle tego słowa. A gdy już wejdzie na drogę przewodniczki czy wędrownika Słowo staje się Światłem na tej drodze. Bez niego nie ma wędrówki. Codzienny czas spędzony ze słowem jest jednym
z podstawowych „narzędzi” kształtowania się duchowości skautów jako chrześcijan.
Podczas każdego z tych etapów skaut nie jest sam. Towarzyszą mu inni, którzy już przeszli tą drogę, inni, którzy pomagają mu rozeznać co znaczy to Słowo w jego życiu. Czytanie Pisma Świętego może być wyzwaniem, ale dzięki odpowiednim narzędziom i nawykom młody człowiek uczy się żyć ze Słowem. Przygotowany wcześniej Apel Ewangeliczny jako gotowy konspekt do tego by rozeznawać, kontemplować słowo może pomóc, ukierunkować spojrzenie na to co jest najważniejsze. Na późniejszym etapie przewodniczka lub wędrownik czyta Słowo samodzielnie. Buduję wokoło Niego swe życie, decyzje i działanie. Zarówno to harcerskie jak i to codzienne. W tym wszystkim zawarte jest również Prawo Skautowe, które jest tym „harcerskim” wskaźnikiem tego jakim być. Jakie są te „ideały harcerskie”. To wymagające owszem, ale Skaut to człowiek, który stawia sobie wymagania.
Ad. 3 Przyrzeczenie
Na mój honor, z łaską Bożą, przyrzekam:
całym życiem służyć
Bogu, Kościołowi,
mojej Ojczyźnie i Europie chrześcijańskiej,
nieść w każdej potrzebie pomoc bliźnim,
i przestrzegać Prawa Harcerskiego. (Rota przyrzeczenia)
W pedagogice skautowej duchowość realizuje się poprzez konkretne zobowiązanie do życia według Prawa Harcerskiego oraz służby drugiemu człowiekowi. Szczególne znaczenie ma tutaj samo Przyrzeczenie Harcerskie, które nie jest jedynie uroczystą formułą wypowiadaną podczas ważnego momentu w życiu harcerza i harcerki , ale świadomą decyzją wpływającą na całe jego postępowanie. Skaut wypowiadając słowa przyrzeczenia odpowiada na wezwanie do służby, podejmuje zobowiązanie wobec Boga, innych ludzi oraz samego siebie. Jednocześnie deklaruje gotowość do pracy nad własnym charakterem i do nieustannego rozwoju. Przyrzeczenie staje się więc początkiem drogi, na której człowiek uczy się odpowiedzialności, wierności wartościom oraz troski o drugiego człowieka. W duchowości skautowej nie chodzi wyłącznie o modlitwę czy praktyki religijne. Duchowość powinna wyrażać się przede wszystkim w codziennym życiu, w podejmowanych decyzjach, relacjach z innymi oraz w sposobie pełnienia służby. Dlatego w harcerstwie nie ma miejsca na oddzielanie życia duchowego od wychowania moralnego czy codziennych obowiązków. Wszystkie te elementy powinny tworzyć spójną całość. Droga harcerska prowadzi właśnie do osiągania takiej jedności, w której wiara, wartości i codzienne życie wzajemnie się przenikają i uzupełniają.
Ad. 4 Modlitwa i sakramenty
Na każdym etapie formacji młody człowiek jest stopniowo wprowadzany w życie modlitwy. Podczas zbiórek zawsze przewiduje się czas choćby na krótką modlitwę, która przenika codzienność skautowego życia. Skauci modlą się na początku zbiórki, przed posiłkami w czasie obozu czy podczas wspólnej lektury Pisma Świętego. W pierwszych latach formacji harcerz/harcerka uczy się modlitwy za pomocą prostych słów: „proszę”, „dziękuję”, „przepraszam”. Te krótkie zwroty, skierowane do Boga, stają się początkiem osobistej relacji i rozmowy ze Stwórcą. Z czasem rodzi się nawyk modlitwy, która nie polega na mechanicznym „odklepywaniu formułek”, lecz na autentycznym spotkaniu z Bogiem obecnym w codzienności. Istotnym elementem duchowości skautowej jest również różaniec. Różaniec towarzyszy skautom na każdym etapie drogi harcerskiej, jednak szczególne miejsce zajmuje w życiu szefów. Wędrując z różańcem w dłoni, powierzają Bogu swoją służbę, obowiązki i każdy kolejny dzień. Pisząc o modlitwie, łatwo popaść w egzaltację lub przesadny patos. Tymczasem w skautingu chodzi przede wszystkim o prostotę – także w relacji z Bogiem. Taka jest właśnie modlitwa różańcowa: prosta, rytmiczna, wypowiadana zwyczajnymi słowami, a jednocześnie pozwalająca wyrazić to, co najważniejsze. W tym miejscu warto wrócić do spotkania w metrze, opisanego na początku. Kiedy mówię, że modlitwa towarzyszy skautowi wszędzie, mam na myśli dosłownie wszędzie, nie tylko wtedy, gdy ma na sobie mundur. Być może jeszcze bardziej wtedy, gdy nikt go nie obserwuje ani nie ocenia: w drodze do szkoły, na uczelnię czy do pracy. Duchowość skautowa nie kończy się bowiem wraz ze zbiórką lub obozem, ale przenika zwyczajne życie. Podobnie jest z sakramentami, które stanowią naturalną część skautowej codzienności. Podczas każdego obozu czy większego spotkania proponuje się udział w Eucharystii, a obecność duszpasterza stwarza przestrzeń do spowiedzi i rozmowy duchowej. Młodzi ludzie bardzo często sami angażują się w przygotowanie liturgii: czytają słowo Boże, śpiewają psalm, służą przy ołtarzu, przygotowują śpiew, kwiaty i miejsce celebracji. Troska o piękno Eucharystii staje się w ten sposób nie tylko formą służby, ale także szkołą odpowiedzialności, zaangażowania i wiary przeżywanej we wspólnocie.
Ad. 5 Duchowe tematy przewodnie
Całoroczna praca harcerzy i harcerek zawsze przeprowadzana jest według wcześniej opracowanego planu pracy. Takie kalendarium zakłada nie tylko najważniejsze wydarzenia takie jak obozy, zbiórki czy wędrówki, mówi również o celach takiej pracy. Cele są różne dotykają technik harcerskich, metody wychowawczej, kształtowania charakteru. Pośród tych wszystkich tematów jest również główny temat duchowy, które naznacza cały rok pracy. Cel duchowy/religijny to wybrany aspekt życia duchowego, który jest ważny by młodzi ludzie mogli się rozwijać na wielu poziomach – również duchowym.
„Duchowe tematy mogą się opierać na życiorysie świętych, konkretnych modlitwach lub tekstach (Modlitwy harcerskiej, Ojcze Nasz, Zdrowaś Mario, Wyznaniu wiary, punktach Prawa Skautowego itp.) fragmentach Ewangelii, przypowieściach, sakramentach, tajemnicach różańca, darach Ducha Świętego. Przewodni temat. (…) jest podstawą do organizowania konkretnych aktywności (…). Aby te rozważania trafiły do młodego człowieka, ważne jest, aby zawsze były przekładane na konkret.” „Skauting. A komu to potrzebne.” Patrice de Cambourg
Ad. 6 Rozwój indywidualny i osobista praca formacyjna
Skaut uczy się odpowiedzialności za swoje życie duchowe poprzez modlitwę, refleksję oraz codzienne podejmowanie dobrych wyborów. Ważną rolę odgrywa także sumienie, które pomaga odróżniać dobro od zła i kształtować charakter zgodnie z wartościami chrześcijańskimi. Osobista formacja wymaga systematyczności i zaangażowania, ponieważ rozwój duchowy jest procesem stopniowym i długotrwałym. Skaut powinien podejmować wysiłek pracy nad własnymi słabościami oraz uczyć się służby wobec innych ludzi. Istotne znaczenie mają również indywidualne rozmowy z duszpasterzem lub wychowawcą, które pomagają młodemu człowiekowi lepiej rozumieć własne doświadczenia i pytania dotyczące wiary. Dzięki temu skaut może dojrzewać nie tylko religijnie, ale także emocjonalnie i moralnie. W skautingu rozwój duchowy nie jest traktowany jako dodatek do wychowania, lecz jako jego integralna część. Celem formacji jest bowiem wychowanie człowieka dojrzałego, odpowiedzialnego i świadomego swojej wiary. Skaut poprzez osobistą pracę formacyjną uczy się odkrywać obecność Boga w codziennym życiu oraz realizować wartości chrześcijańskie w relacjach z drugim człowiekiem.
Zakończenie
Na końcu warto wrócić do obrazu z warszawskiego metra z początku artykułu. Krótka modlitwa z nieznajomym skautem stała się dla mnie czymś więcej niż przypadkowym spotkaniem. Była prostym świadectwem tego, czym naprawdę jest duchowość Skautów Europy. Nie rodzi się ona jedynie podczas wielkich wydarzeń, uroczystych ceremonii czy wyjątkowych chwil na obozie. Rodzi się przede wszystkim w codzienności: w odwadze przyznania się do wiary, w gotowości do modlitwy, w odpowiedzialności za powierzonych ludzi, w służbie oraz w prostym i szczerym byciu dla innych. Duchowość skautowa nie polega na oderwaniu od świata, lecz przeciwnie – uczy przeżywać świat w obecności Boga. Wędrówka przez las, wspólna modlitwa przy ognisku, służba w zastępie, rozważanie Ewangelii czy zwyczajne codzienne obowiązki stają się przestrzenią spotkania z Chrystusem. To właśnie dlatego skauting chrześcijański nie jest jedynie formą spędzania wolnego czasu ani zbiorem wychowawczych metod. Jest drogą formacji człowieka, który uczy się kochać Boga, służyć bliźnim i odpowiedzialnie przeżywać własne życie. W świecie pełnym pośpiechu, niepewności i powierzchownych relacji młodzi ludzie bardzo potrzebują dziś doświadczenia wspólnoty, ciszy, sensu i prawdy. Skauting chrześcijański odpowiada na tę potrzebę, ponieważ prowadzi młodego człowieka ku dojrzałości duchowej i ludzkiej. Uczy odwagi, odpowiedzialności, wierności wartościom oraz życia opartego na Ewangelii. Pomaga odkrywać, że świętość nie jest czymś odległym ani zarezerwowanym dla nielicznych, ale jest codzienną drogą każdego chrześcijanina. Być może właśnie dlatego słowa św. Jana Pawła II pozostają wciąż tak aktualne. Codziennym zadaniem skautów jest świadczyć o Chrystusie Zmartwychwstałym pośród swoich rówieśników, nie tylko słowami, ale przede wszystkim stylem życia. Świadczyć prostotą, służbą, modlitwą, braterstwem i nadzieją. Pokazywać, że życie przeżywane z Bogiem ma sens oraz że dzięki miłości Chrystusa przed człowiekiem naprawdę otwiera się przyszłość pełna nadziei.
BIBLIOGRAFIA
Cambourg P. de, Skauting. A komu to potrzebne? Metoda skautowa: metoda pedagogiczna i „metoda życia”, Wydawnictwo Stowarzyszenia Harcerstwa Katolickiego „Zawisza” Federacja Skautingu Europejskiego, Warszawa 2016, s. 86.
Barbotin E., Skauting i pedagogia wiary. Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu, Sandomierz 1998
Ceremoniał Przewodniczek i Skautów Europy, Wydawnictwo Stowarzyszenia Harcerstwa Katolickiego „Zawisza” Federacja Skautingu Europejskiego, Warszawa 2012.
Dyrektorium religijne Federacji Skautingu Europejskiego Dyrektorium FSE.
https://bip.skauci-europy.pl/wp-content/uploads/sites/3/2016/10/Dyrektorium-religijne-FSE.pdf (dostęp 19.05.2026)
Dominika Pruszczyńska
Rzecznik prasowy
